علائم و درمان سرطان تیروئید

 سرطان تيروئيد عبارت است از رشد بي‌قاعده و کنترل نشده سلول‌هاي غده تيروئيد که ممکن است به نواحي اطراف تيروئيد و ساير قسمت‌هاي بدن نيز گسترش پيدا کند. سرطان تيروئيد مي‌تواند هر فردي را در هر سن و سالي درگير کند، ولي خوشبختانه با روش‌هاي درماني مخصوصي که در حال حاضر وجود دارد، مي‌توان اغلب اين بيماران را درمان کرد.

اگر شما يا هر يک از دوستان و نزديکانتان به سرطان تيروئيد مبتلا شده‌ايد، کلينيک فوق تخصصي دکتر منشادي براي کمک به شما آمادگي دارد. دکتر منشادي پزشک متخصص و با تجربه‌اي است که تمام تلاش خود را وقف ارائه خدمات با بالاترين کيفيت به بيماران و نظارت بر روند درمان آنان در درازمدت و پيگيري مراقبت‌هاي پس از درمان بيماران کرده است.

کلينيک فوق تخصصي دکتر منشادي باسابقه‌ي چندين ساله در تشخيص و درمان بيماري‌هاي غدد، خدمات درماني جامعي را در اين زمينه ارائه مي‌نمايد. اگر براي درمان ندول تيروئيد به عمل جراحي نياز باشد، بيمار به يک جراح با تجربه معرفي مي‌گردد. جراح متخصص، بدون آنکه آسيبي بر اعصاب تارهاي صوتي بيمار وارد شود، تومورهاي سرطاني را برمي‌دارد. به‌طورکلي در کلينيک فوق تخصصي دکتر منشادي، شانس درمان موفق سرطان تيروئيد، بيش از ۹۰ درصد مي‌باشد.

سرطان تيروئيد چيست؟


توده‌هاي سلول‌هاي سرطاني (ندول تیروئید) گاهي اوقات بر روي غده تيروئيد به وجود مي‌آيد. این توده‌ها در اثر رشد بیش‌ازحد سلول‌ها تشکیل می‌شوند و معمولاً حالت خوش‌خیم دارند. اما در بعضی از موارد، این توده‌ها از سلول‌هایی تشکیل شده‌اند که بدون هیچ محدودیتی به رشد خود ادامه می‌دهند و ممکن است نهایتاً به ساختارها و بافت‌هایی که در مجاورت غده تیروئید قرار دارند حمله کرده و یا به سایر قسمت‌های بدن نیز گسترش پیدا کنند. این سلول‌های سرطانی و ندول‌هایی که در غده تیروئید به وجود می‌آید، تحت عنوان سرطان تیروئید شناخته می‌شود.

گاهی اوقات سرطانی که منشأ آن قسمت دیگری از بدن می‌باشد، می‌تواند به غده تیروئید سرایت کرده و توده‌ای از سلول‌های سرطانی به نام لیمفوما را در محل غده تیروئید تشکیل دهد.

به‌طورکلی سه نوع اصلی از سرطان تیروئید وجود دارد که عبارتند از سرطان فولیکولی، سرطان پاپیلاری و سرطان مدولاری.

انواع سرطان تیروئید


سرطان تیروئید انواع مختلفی دارد، اما شایع‌ترین انواع آن که در بیش از ۸۰% موارد از این سرطان اتفاق می‌افتد، با عنوان سرطان تیروئید تمایز یافته (پاپیلاری، فولیکولی و یا ترکیبی از پاپیلاری و فولیکولی) شناخته می‌شود. با بررسی دقیق سوابق بیماران مبتلا به سرطان تیروئید تمایز یافته مشخص شده است که ۵ تا ۱۰% از این بیماران، سابقه خانوادگی در ابتلاء به این نوع از سرطان را دارند. نوع دیگری از سرطان تیروئید که حالت نادری دارد و به کندی پیشرفت می‌کند، سرطان تیروئید آناپلاستیک است. سرطان تیروئید ممکن است در اثر تشکیل لیمفوما بر روی خود غده تیروئید به وجود بیاید و یا گاهی در اثر گسترش سرطان از بافت‌های دیگر ایجاد شود. سرطان مدولاری تیروئید یک نوع تومور سرطانی نادر است که از سلول‌های فولیکولی خود غده تیروئید که مسؤل ساختن هورمون تیروئید هستند، منشأ نمی‌گیرد بلکه منشأ آن، سلول‌های نوع C است که علاوه بر تیروئید در قسمت‌های دیگر بدن نیز وجود دارند.

علت‌ها و دلایل سرطان تیروئید


در اغلب بیماران دلیل اصلی شروع بیماری سرطان هرگز مشخص نمی‌شود. این عارضه تا حدودی در بیمارانی که سابقه بیماری‌های تیروئید از قبیل گواتر مولتی ندولار یا تیروئیدیت هاشیموتو (التهاب مزمن غده تیروئید) را دارند، شایع‌تر است اما اغلب انواع سرطان تیروئید به صورت یک ندول مجزا در بافت تیروئید ظاهر می‌شوند.

اگر در گذشته تیروئید در معرض تشعشعات سرطان‌زا قرار گرفته باشد، خطر بروز ندول‌های خوش‌خیم و سرطان تیروئید در آن بیشتر خواهد بود. برخی از متخصصان توصیه می‌کنند که بیمارانی که به منظور درمان سرطان خون یا لیمفوما تحت پرتو درمانی در ناحیه گردن قرار گرفته‌اند، باید به طور منظم تیروئید آن‌ها کنترل شود. البته دوزهای کوچک تشعشعات معمولی اشعه ایکس که برای عکسبرداری از ناحیه گردن استفاده می‌شود و یا پرتوهای یُدی رادیواکتیو که برای درمان پُرکاری تیروئید مورد استفاده قرار می‌گیرد، خطر بروز سرطان تیروئید را به همراه ندارد. از طرفی سرطان تیروئید در بین اعضای بعضی از خانواده‌ها بیشتر از آن حدی که بر اساس شانس و احتمالات انتظار می‌رود، مشاهده می‌شود که البته این حالت بسیار به ندرت اتفاق می‌افتد.

نشانه‌ها و علائم سرطان تیروئید


اغلب بیمارانی که به سرطان تیروئید مبتلا می‌شوند در ابتدا به دلیل مشاهده یک برآمدگی در گردن خود که در ناحیه غده تیروئید به وجود می‌آید، به پزشک مراجعه می‌کنند. اگر پزشک این بیمار را مشکوک به سرطان تیروئید تشخیص دهد، بلافاصله و در عرض کمتر از دو هفته باید بیمار را به پزشک متخصص یا کلینیک تخصصی ارجاع دهد.

طول مدت زمانی که توده مورد نظر در ناحیه گردن به وجود آمده است، راهنمای خیلی دقیقی برای تشخیص سرطانی بودن آن محسوب نمی‌شود. گاهی اوقات سرطان تیروئید می‌تواند باعث ایجاد ورم‌های آزاردهنده‌ای در قسمت گردن و یا تغییر در صدای یک فرد شود. همچنین اگر سرطان به غدد لنفاوی اطراف تیروئید سرایت کند، ممکن است همین علائم مشاهده شود. خوشبختانه اغلب بیمارانی که این علائم تیروئید را تجربه می‌کنند به سرطان تیروئید مبتلا نیستند، اما به هر حال همه آن‌ها باید مورد بررسی دقیق قرار بگیرند. در بعضی از موارد تنها راه برای تشخیص اینکه توده به وجود آمده در تیروئید سرطانی است یا خیر، آن است که قسمتی از تیروئید که این برآمدگی در آن به وجود آمده، برای معاینه و آزمایش برداشته شود. این روش نمونه‌برداری را اصطلاحاً بیوپسی می‌نامند.

گاهی اوقات سرطان تیروئید به صورت کاملاً اتفاقی در هنگامی که بیمار به خاطر علائم دیگری که ارتباطی با تیروئید ندارد، اقدام به عکسبرداری از ناحیه گردن خود می‌کند، تشخیص داده می‌شود.

تشخیص سرطان تیروئید


اغلب معاینات و آزمایش‌هایی که برای تشخیص سرطان تیروئید انجام می‌گیرد، به صورت سرپایی انجام می‌شود. ابتدا پزشک بیمار را معاینه می‌کند و یک آزمایش خون برای ارزیابی چگونگی عملکرد غده تیروئید تجویز می‌کند. سرطان تیروئید می‌تواند در شرایط عملکرد طبیعی و یا در شرایط کم‌کاری تیروئید اتفاق بیفتد. هر چند که گاهی از اوقات همراه با پُرکاری نیز می‌باشد.

ممکن است برای بررسی دقیق بافت غده تیروئید و غدد لنفاوی مجاور آن عکسبرداری اولتراسوند انجام گیرد. همچنین استفاده از آزمایش سوزن سوزنی برای این بیماران تقریباً قطعی است. به‌طوری‌که اغلب پزشکان با استفاده از یک سوزن کوچک (شبیه به سوزنی که برای آزمایش خون استفاده می‌شود) نمونه کوچکی از سلول‌های غده تیروئید را برمی‌‌دارند و آن را در زیر میکروسکوپ مورد بررسی دقیق قرار می‌دهند. این آزمایش ممکن است از نظر بیمار ترسناک و ناراحت‌کننده به نظر برسد، اما در واقع شبیه به یک آزمایش خون ساده است و ناراحتی ناشی از آن حتی ممکن است کمتر از آزمایش خون هم باشد. نتیجه این آزمایش‌ها معمولاً بعد از چند روز مشخص می‌شود.

اگر پزشک با انجام این آزمایش‌ها نتواند به طور قطعی سرطان تیروئید را تشخیص دهد، ممکن است لازم باشد که آزمایش دوباره تکرار شود. علاوه بر آن اگر با استفاده از نمونه‌برداری قبلی نتیجه‌ای حاصل نشود، ممکن است آن سمت از غده تیروئید که توده مشکوک به سرطان در آن وجود دارد در شرایط بیهوشی عمومی به طور کامل برداشته شود (تیروئیدکتومی). همچنین قبل از این کار، یک چکاپ کلی بر روی اغلب بیماران انجام می‌گیرد تا از وضعیت اعصاب هنجره و عملکرد مناسب تارهای صوتی بیمار اطمینان حاصل شود.

عوارض درازمدت سرطان تیروئید


قسمت عمده‌ای از بیمارانی که به سرطان تیروئید مبتلا می‌شوند می‌توانند به طور موفقیت‌آمیزی درمان شوند. اما عدم درمان آن می‌تواند خطرناک و کشنده باشد. بعد از درمان موفق این بیماری معمولاً هر سال یک آزمایش خون از بیمار گرفته می‌شود. برای برخی از بیماران هم عکسبرداری از غده تیروئید در فواصل زمانی منظم توصیه می‌شود. اغلب بیماران ناچار هستند که تا پایان عمر خود قرص تیروکسین مصرف کنند. اگر عوارض احتمالی ناشی از انجام عمل جراحی در بیمار وجود نداشته باشد، معمولاً بیمار می‌تواند زندگی عادی خود را ادامه دهد و فعالیت‌های روزمره را بدون هیچ مشکلی انجام دهد.

درمان سرطان تیروئید


پزشک شما برای آنکه بتواند بهترین و مؤثرترین برنامه درمانی را برای شما تهیه کند، سرطان تیروئید را به مراحل مختلفی تقسیم‌بندی می‌نماید. درمان سرطان تیروئید تقریباً همیشه مستلزم انجام عمل جراحی است، هر چند که نوع این جراحی به سن بیمار و اندازه تومور سرطانی بستگی دارد. بعضی از تومورهای سرطانی کوچک که در غده تیروئید وجود دارد را فقط با عمل جراحی می‌توان درمان کرد.

جراحی

  • تیروئیدکتومی جزئی یا لوبکتومی یک عمل جراحی است که در آن قسمتی از غده تیروئید مثلاً طرف (لوب) راست یا طرف چپ آن که در اثر تومور درگیر شده است، برداشته می‌شود.
  • تیروئیدکتومی کامل یک عمل جراحی است که در آن غده تیروئید به طور کامل برداشته می‌شود.

علاوه بر عمل جراحی، ممکن است برخی از روش‌های درمانی غیر جراحی که در زیر شرح داده شده است، در قالب برنامه درمانی سرطان تیروئید برای شما در نظر گرفته شود:

پرتو درمانی با یُد رادیواکتیو

ممکن است بعد از عمل جراحی از پرتو درمانی یُدی رادیواکتیو (با قرص رادیویُد I-131) برای از بین بردن بافت‌های سرطانی که در عمل جراحی برداشته نشده‌اند، استفاده شود. در این صورت در بین اعضای تیم پزشکی شما معمولاً یک متخصص پزشکی هسته‌ای یا اندوکرینولوژیست وجود دارد که این مرحله از درمان را با استفاده از قرص‌‌های خوراکی انجام می‌دهد. یُد رادیواکتیو I-131 به جریان خون شما وارد می‌شود و از این طریق به غده تیروئید می‌رسد و در آنجا انباشته می‌شود و به صورت انتخابی، هر سلول سرطانی که در بافت غده تیروئید باقیمانده باشد را از بین می‌برد. سلول‌های تیروئید اصلی‌ترین سلول‌های بدن هستند که عمل جذب یُد را انجام می‌دهند، بنابراین یُد رادیواکتیو هم به طور اختصاصی در غده تیروئید عمل می‌کند و بر سایر سلول‌های بدن تأثیری ندارد.

پرتو درمانی

تشعشع خارجی یا پرتوی خارجی، رایج‌ترین روش درمانی برای سرطان است که به صورت سرپایی بر روی بیماران انجام می‌شود. هدف از به کارگیری این روش درمانی آن است که با استفاده از تشعشعات پرانرژی، سلول‌های سرطانی کشته شوند و تومور سرطانی از بین برود. اما روش تشعشع خارجی معمولاً فقط برای حالت‌های خاص و نادری از سرطان تیروئید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شیمی درمانی

در روش شیمی‌درمانی از عوامل (داروهای) شیمیایی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. متأسفانه در شیمی درمانی هم سلول‌های سرطانی و هم سلول‌های سالم از بین می‌روند. اصطلاح شیمی درمانی به معنی یک درمان سیستمیک است که در آن داروهای شیمیایی به صورت قرص‌های خوراکی یا تزریق سیاهرگی به بیمار داده می‌شود. این روش درمانی به این دلیل "سیستمیک" نامیده می‌شود که داروهای مورد استفاده در آن به جریان خون وارد شده و همراه با خون در سراسر بدن به گردش در می‌آید. در بعضی موارد از پرتو درمانی با تشعشعات خارجی برای تکمیل شیمی درمانی استفاده می‌شود. البته شیمی درمانی تأثیر چندان زیادی در درمان سرطان تیروئید ندارد و فقط در حالت‌های خیلی پیشرفته این بیماری از قبیل سرطان تیروئید آناپلاستیک مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای درمان سرطان تیروئید بسته به نوع این سرطان و نوع روش درمانی مورد استفاده برای آن ممکن است یک اسکن تیروئید از تمام بدن گرفته شود تا بر اساس آن، میزان پیشرفت مراحل درمانی مشخص شود. همچنین این آزمایش می‌تواند پیشرفت احتمالی سرطان را نیز مشخص کند.

درمان‌های تکمیلی و جایگزین

درمان سرطان تیروئید می‌تواند با احساس اضطراب، افسردگی و نگرانی شدید برای بیمار همراه باشد. بنابراین ممکن است بعضی از درمان‌های جایگزین متعددی که برای این منظور وجود دارد، برای کمک به بهتر شدن حال بیمار و تقویت روحیه و مثبت اندیشی او در نظر گرفته شود. اغلب بیماران، نواختن موسیقی یا خلق آثار هنری را برای بهتر شدن حال خود خیلی مؤثر ارزیابی کرده‌اند. همچنین فعالیت‌های تجسمی و برنامه‌های تقویت تصورات و تقویت ذهن از قبیل فعالیت‌هایی که در ورزش‌های تای چی و یوگا انجام می‌شود، می‌تواند به ارتقاء کیفیت زندگی و بهبود حال بیمار کمک کند.