پر کاری تیروئید: علائم، عوارض و درمان

اگر شما به پرکاری تیروئید مبتلا هستید، کلینیک فوق تخصصی دکتر منشادی، خدمات جامع و کاملی را برای تشخیص دقیق بیماری و یافتن درمان مناسب، به شما ارائه می‌کند. دکتر منشادی با در نظر گرفتن ویژگی‌ها و نیازهای شخصی هر بیمار، پیشرفته‌ترین گزینه‌های تشخیصی و درمانی موجود را ارائه می‌کند. همچنین در این کلینیک، آزمایشات دقیق برای تشخیص پرکاری تیروئید انجام می‌شود.

بیماری پرکاری تیروئید، وضعیتی است که در آن غده تیروئید، بیش‌فعال است و باعث تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید می‌شود. مانند بسیاری از عوارض غده تیروئید، پرکاری تیروئید در زنان شایع‌تر است. این عارضه می‌تواند ناشی از تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید باشد، یا اینکه توسط انتشار بیش‌ازحد هورمون تیروئید از غده تیروئید (به علت التهاب و / یا تخریب آن) ایجاد شود. مشکلاتی که باعث تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید می‌شوند، میزان جذب ید را در اسکن تیروئید افزایش می‌دهند، درحالی‌که التهاب غده تیروئید و / یا تخریب آن، میزان جذب در اسکن تیروئید را کاهش می‌دهند. تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید، شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید است و منشاء آن می‌تواند بیماری گریوز، گواتر ندولر سمی و آدنوم سمی باشد.

دلایل شایع پرکاری تیروئید


بیماری گریوز

بیماری گریوز یک مشکل خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن، باعث افزایش تحریک پذیری تیروئید می‌شود. این شایع‌ترین علت پرکاری تیروئید است. TSH-R Ab (آنتی بادی برای گیرنده TSH) باعث می‌شود که هورمون تیروئید بیش‌ازحد تولید شود.

گواتر ندولر سمی

پرکاری تیروئید با منشاء گواتر ندولر سمی، هنگامی رخ می‌دهد که یک یا چند ندول (زائده) در غده تیروئید شروع به ترشح بیش‌ازحد هورمون تیروئید می‌کنند. به طور کلی پرکاری تیروئید، خفیف‌تر از حدی است که در بیماری گریوز دیده می‌شود.

آدنوم سمی

اگر یک ندول (یا یک آدنوم سمی منفرد) در غده تیروئید طبیعی، باعث تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید شود، می‌تواند منجر به بیماری پرکاری تیروئید گردد. شیوع این علت، کمتر از بیماری گریوز یا گواتر ندولر سمی است. تشخیص این علت نیز همانند آنچه در بالا ذکر گردید، انجام می‌شود.

علائم و نشانه‌های پرکاری تیروئید


پرکاری تیروئید، که نتیجه فعالیت بیش از حد تیروئید است، معمولاً زنان بین سنین ۲۰ و ۴۰ ساله را مبتلا می‌سازد. این عارضه در مردان نیز می‌تواند بروز کند. علائم و نشانه‌های بیماری تیروئید می‌تواند نگران کننده باشد. این علائم شامل:

  • ضعف عضلانی
  • لرزش دست
  • ضربان قلب سریع
  • خستگی
  • کاهش وزن
  • اسهال یا تکرر اجابت مزاج
  • تحریک پذیری و اضطراب
  • مشکلات بینایی (تحریک پذیری چشم‌ها و یا مشکلات بینایی)
  • بی نظمی‌ قاعدگی
  • عدم تحمل گرما و افزایش تعریق
  • ناباروری

تشخیص پرکاری تیروئید


تشخیص پرکاری تیروئید بر اساس تاریخچه ونتایج معاینات فیزیکی، همراه با تست‌های آزمایشگاهی صحیح انجام می‌شود. در معاینه فیزیکی، پزشک ممکن است متوجه ضربان قلب تند (تاکی کاردی)، نامنظم بودن ضربان قلب (آریتمی، از جمله فیبریلاسیون دهلیزی)، علائم چشم (مانند خشکی، سوزش، بیرون زدگی، دوبینی) و یا لرزش دست بیمار شود. علاوه بر این، اندازه غده تیروئید ممکن است بزرگتر از حد طبیعی شود.

برای تشخیص قطعی پرکاری تیروئید، تست‌های آزمایشگاهی شامل تست‌های عملکرد تیروئید انجام خواهد شد. معمولاً، سطح TSH کمتر از سطح نرمال و T3 و / orT4 بالاتر از سطح نرمال خواهد بود. پرکاری تیروئید زیر بالینی به عنوان موردی تعریف شده است که در شرح حال و معاینه فیزیکی بیمار هیچ نشانه روشن و یا علائم فیزیکی پرکاری تیروئید وجود ندارد، اما سطح TSH در خون، پایین است و سطح T3 / T4 طبیعی می‌باشد. پس از تشخیص این بیماری با داشتن یک برنامه رژیم غذایی پرکاری تیروئید نیز می‌توانید بیماری را کنترل کنید.

اسکن تیروئید برای تعیین اینکه آیا غده تیروئید، هورمون تیروئید را بیش‌ازحد تولید می‌کند، انجام می‌شود. در پرکاری تیروئید، نتیجه اسکن، جذب ید بالا و یا " داغ" خواهد بود. در مقابل، اگر تیروئید در حال تخریب باشد (مانند وضعیت التهاب و یا تیروئیدیت)، نتیجه اسکن تیروئید، جذب ید کم و یا "سرد" خواهد بود.

پیامدهای دراز مدت پرکاری تیروئید


پیامدهای طولانی‌مدت پرکاری تیروئید بستگی  به گزینه درمانی مورد استفاده دارد. بیمارانی که قرص کاربی مازول مصرف می‌کنند، به احتمال زیاد باید آن‌ها را روزانه و تا پایان عمر استفاده کنند. آزمایش خون باید به طور منظم برای نظارت بر سطح هورمون تیروئید و تنظیم دوز کاربی مازول بر طبق آن، انجام شود. اکثر بیماران قادر به یافتن یک رژیم دارویی هستند که برای آن‌ها موثر است و به زندگی فعال و طبیعی خود ادامه می‌دهند.

در صورت عدم درمان، بیمار علاوه بر احساس ضعف و ناخوشی، در معرض خطر اختلال عملکرد قلب یا نارسایی، به دلیل افزایش ضربان قلب و افزایش سوخت و ساز بدن قرار می‌گیرد. ضربان قلب نامنظم می‌تواند منجر به سکته و سرگیجه شود. همچنین پرکاری تیروئید می‌تواند استخوان‌های بیمار را نیز تحت تأثیر قرار داده و باعث پوکی استخوان شود، که در نهایت منجر به ضعیف شدن استخوان و افزایش احتمال شکستگی‌ استخوان گردد.

روش‌های درمان پرکاری تیروئید


سه روش اصلی برای درمان پرکاری تیروئید وجود دارد، که عبارتند از: ۱) درمان طبی، ۲) جراحی، ۳) تخریب رادیویی (RAI). بهترین درمان بستگی به عوامل متعددی دارد و طرح درمان باید با کمک کارشناسان بیماری تیروئید از جمله متخصصان غدد و جراحان، تهیه و تنظیم گردد. به طور کلی، اولین درمانی که پس از تشخیص قطعی امتحان می‌شود، معمولاً مصرف داروهای ضد تیروئید است. اگر درمان‌های پزشکی موثر واقع نشود، آنگاه درمان جدی‌‌تری مانند عمل جراحی و یا تخریب رادیویی (RAI) در نظر گرفته می‌شود. انتخاب بین جراحی و تخریب با امواج رادیویی بستگی به تخصص و تجربه پزشکان دارد. هر دو روش، دارای میزان موفقیت برابر هستند و عوارض آن‌ها کم است.

درمان پزشکی

اهداف درمان پزشکی عبارتند از: کنترل علائم و جلوگیری از تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید. داروهای مسدودکننده‌ بتا برای کنترل علائمی مانند تپش قلب، اضطراب و لرزش دست استفاده می‌شوند. این داروها معمولاً برای بازگشت عملکرد تیروئید به حالت عادی، تجویز می‌شوند. داروهای ضد تیروئید برای جلوگیری از تولید بیش‌ازحد هورمون تیروئید استفاده می‌شوند. دو داروی پرمصرف برای این بیماری، متیمازول و پرواوراسیل(PTU)  می‌باشد. البته داروی متیمازول ارجحیت دارد، زیرا سریع‌تر عمل می‌کند و اثرات جانبی کمتری دارد. معمولاً، بیماران داروهای ضد تیروئید را برای یک تا دو سال مصرف می‌کنند. پس از آن مدت، تجویز دارو متوقف می‌شود. اگر پرکاری تیروئید بازگردد (همانطور که در بیش از ۵۰٪ موارد اتفاق می‌افتد)، درمان جدی‌‌تری برای این بیماری در نظر گرفته خواهد شد. گزینه‌های درمان قطعی پرکاری تیروئید شامل تخریب رادیویی (RAI) و یا عمل جراحی برای برداشتن تمام یا بخشی از غده تیروئید است. هر دو روش در کنترل دراز مدت پرکاری تیروئید مؤثر است.

درمان پرکاری تیروئید با جراحی

عمل جراحی برای پرکاری تیروئید معمولاً به معنای از بین بردن تمام غده تیروئید (تیروئیدکتومی توتال) است که با هدف کم کار کردن تیروئید (هیپوتیروئید ) انجام می‌شود و سپس قرص‌های جایگزین هورمون تیروئید تجویز می‌گردد. برداشتن مقدار کافی از غده تیروئید برای درمان پرکاری آن، و در عین حال، باقی گذاشتن مقداری از تیروئید که برای عملکرد نرمال تیروئید کافی باشد (تیروئیدکتومی ساب توتال)، بدون تجویز دارو کاری بسیار دشوار است. حتی اگر همه چیز در ابتدا خوب باشد، اما در طول زمان، تیروئید می‌تواند دوباره رشد کند و باعث عود پرکاری تیروئید گردد. به همین دلیل، در حال حاضر بسیاری از جراحان با تجربه، عمل تیروئیدکتومی توتال را برای درمان پرکاری تیروئید انجام می‌دهند، تا خطر عود مجدد آن را که در صورت باقی گذاشتن بخشی از غده تیروئید رخ می‌دهد، کاهش دهند.

این جراحی خطر کم عوارض بعد از عمل را به همراه دارد. مزیت آن، تثبیت پرکاری تیروئید تنها با احتمال عود ۳ درصد است. اگر عمل جراحی تیروئید توسط یک جراح با تجربه انجام شود، ایمن و بی‌خطر است. پس از جراحی تیروئیدکتومی توتال، بیمار باید حتماً قرص جایگزین هورمون تیروئید را مصرف کند. زیرا برداشتن کل غده تیروئید باعث می‌شود بیمار به هیپوتیروئید (کم کاری تیروئید) مبتلا شود. بیماران مبتلا به گواتر بزرگ، با علائم فشاری شدید، مشکوک به سرطان تیروئید، بیماری حاد (و یا خفیف) چشم در بیماری گریوز و نیز بیماران باردار که قادر به مصرف داروهای ضد تیروئید نیستند، باید تحت عمل جراحی قرار بگیرند.

تخریب رادیویی (RAI)

در این روش، به بیمار قرص حاوی ید رادیواکتیو داده می‌شود که توسط سلول‌های تیروئید جذب شده و آن‌ها را از بین می‌برد. مزیت تخریب رادیویی (RAI)، اجتناب از عمل جراحی تیروئید است. در حال حاضر، بسیاری از بیماران دوز RAI را که برای از بین بردن کل تیروئید به اندازه کافی بالاست، دریافت می‌کنند  و پس از آن مصرف قرص جایگزینی هورمون تیروئید را آغاز می‌کنند. این روش، پرکاری تیروئید را زودتر و قطعی‌تر کنترل می‌کند. درمان مناسب تخریب رادیویی RAI، موجب کم‌کاری تیروئید در طی سه تا شش ماه می‌شود.